Anelu

1.
Et si ti càpitat de abojare
Cussos ojos, una die, gai et tottu,
De improntu, tottu at a mudare.
Comente si cun s'insoro-abbolottu
Bidas prenettu prontu-a s'avverare,
Bennidu giàru, ladinu de bottu.
Comente chi cussa cara sies sa tua,
Et cussu corpus t'attambàinet che lua.

2.
Comente chi los fisti isettende
Et su coro tou siet in mesu-'e fiàras,
Et poi cumprendas chi ti ses perdende
Bidende cussos ojos, cussas laras,
Et chi a s'inferru ti ses dannende
Ma cun duas manos s'anima l'apparas
Et tando tottu mudat de abberu
Et nudda prus ti paret gai sintzeru.

🆅 Dal sito http://vocabolariocasu.isresardegna.it/lemmi.php
Anelu: anelito, brama, ardore.
Abojare: incontrare.
Ojos: occhi.
Improntu: improvvisamente.
Abbolottu: agitazione, turbamento.
Prenettu: destino.
Giàru: chiaro.
Ladinu: sincero, schietto.
Cara: viso.
Attambàinet: stordisca.
Lua: euforbia; usata per avvelenare le pozze d'acqua e stordire i pesci, facilitandone la pesca.
Isettende: aspettando.
Coro: cuore.
Fiàras: fiamme.
Laras: labbra.
Apparas: stendere, approntare, preparare.
Nudda: niente.

Dal sito https://it.freepik.com
Lo yin e lo yang, la dualità tra giorno e notte.
La poesia è stata ispirata da un lavoro di Maria Consiglia Labraca, in arte Maaalf, scrittrice.

Bantos

Pro sos poètes de "Solu poesìas"

1.
Tribagliènde a notte, custa truma
Mi ispirat et mi faghet cumpagnìa.
Lèggio tertzinas, sonettes et poesìa
Bi nd'at comente in mare ispuma.
Tzertu che Piras, tirende sa suma,
No bi nd'at manc'unu, abberumìa;
Ma si nos cuntentamus de su nostru,
Donzi die già nde suìmus su colostru.

2.
Bi sunt poètes de donzi calidade:
Màscios, fèminas, mannos et minores,
De donzi 'idda, de donzi tzittade,
Bi nd'at chi timent et arriscadores;
Ma donz'unu mustrat sa voluntade
De sighire a ponner sos colores
In d'unu-afiòttu de zente amiga,
Chi de sos mannos sighit s'istiga.

Et a tottu gràscias naro abberu
Ca bos tenzo donzi die-in cunsideru.

🆅 Dal sito http://vocabolariocasu.isresardegna.it/lemmi.php
Bantos: vanti.
Tribagliénde: lavorando.
Truma: gruppo.
Tertzinas: strofe da tre endecasillabi (solitamente a rima alternata).
Sonettes: strofe di 14 versi (due quartine e due terzine) con rime disposte secondo schemi.
Ispuma: schiuma.
Suma: somma.
Abberu-mia: davvero
Suìmus: suggiamo, succhiamo.
Timent: temono.
Arriscadores: che osano, che rischiano.
Afiòttu: gruppo.
Istiga: traccia, orma.

Dal sito https://www.facebook.com/groups
La copertina del gruppo Facebook "Solu poesìas"

Austida

Sandra Paddèu
Mama, proìte non bi so naschìu?
Proìte as preferìu
Ponner cabu a s'iscunortu
Et permìttere chi essera mortu?
Forsis in nùmene de unu dirittu
Ch'in terra sos omines ant iscrittu,
Ma in Chelu est abomìniu:
Istratzare da-e su sinu
Su printzìpiu de sa vida
Ch'intro 'e tene fit già naschida.
Mi cherìa, sì "ispeciale",
Ma no che iscartu 'e ispidale
Interràu in d'una busta.
Cale indigna sepoltura,
Miserabile e inzusta
Pro sa tua creatura!

Narami chi t'ant custrettu;
Narami chi no fist'a trettu
De mi battire a su mundu
Ca giughìas cussu male,
Su peus, su mortale,
Chi a nudd'atteru est sigundu.
Narami chi appo rejone,
Chi giughìas sa conca modìa,
Chi sentidos non ti codìat
Et chi fisti a isvariònes.
Nara chi no avìas cumpresu
Cantu fit mannu su tesoro
Chi fisti perdende et su pesu
Chi portas in su coro
Ti movat a pentimentu
Et a Deus pedas perdonu.
Misericòrdia ti vattit in donu
In d'un'iscutta, in d'unu momentu
De s'iscuriòre nde dogat su velu
E tando mama......
T'appo a connòschere in su Chelu.

Giuampedru Delogu
1.
Cantat como peràulas de dolore
Sa criadura, in sos pensamentos tuos.
Ma no pensades chi poi, ambos duos
Aìant suffridu penas chentza-amore?
Primmu de 'intrare a su duttore,
Sa mama già no curret a sos conclùos,
Ca si mancari siet unu dirittu,
Donzi mama lu timet cuss'attitu.

2.
No li mancat coro a chie lu faghet,
Antzis, totta vida at pensamentu
De su chi perdet in d'unu mamentu:
Pro totta vida s'austida dispiàghet.
Et si custu mundu no si disfaghet,
Toccat pensare chi su patimentu
Benit prus in conca a custas mamas,
Che a sos chi faghent custos reclamas.

3.
De dare giudìsciu dirittu amus,
Ma solu a contos de nostra vida;
Ca si puru s'attrivida nos leamus
De fagher a atteros ammonida,
Solu sa nostra supèrbia mustramus,
Et nos podet restare arrèschida.
No pensemus solu a sa criadura
Puru a sa mama, chentza rancura.

Et si cust'attu benit seberadu
pro milli contos, pro milli rejones,
Est su dirittu sou, no de embriones,
Chi cun difficultade-at atzettadu.

🆅 Dal sito http://vocabolariocasu.isresardegna.it/lemmi.php
Iscunortu:perdita della speranza.
Istratzare: stracciare.
Sinu: seno, petto.
Tene: o a tie, te.
Interràu: o interradu, seppellito, sotterrato.
Peus: peggio
Modìa: o modde, molle, morbida.
Sentidos: sentimenti.
Isvariònes: spropositi, dissennatezze.
Pedas: chieda.
Vattit: o battit, porta.
Iscutta: attimo, momento, istante.
Criadura: neonato, bambino.
Conclùos: conclusioni.
Timet: teme.
Attitu: piagnisteo, lamento delle prefiche.
Disfaghet: disfi, disfaccia.
Conca: testa, mente.
Attrivida: ardimento, l'atto di osare.
Arrèschida: fermata in gola.
Rancura: rancore, molestia, fastidio.
Seberadu: scelto.

Dal sito https://milanoinmovimento.com
La legge 22 maggio 1978, n. 194 è la legge italiana che ha disciplinato le modalità di accesso all'aborto, stabilendo che la scelta spetta sempre alla donna interessata.

Assimizu

Pares pro me, abberu, che-i sa luna:
Pares cussu isteddu gai perfettu
Chi-indeòrat tristas nottes tott'in d'una.
No balet, pro chie no at mai fortuna,
Pesaresinde chito da-e su lettu;
Et deo no nde aia mancu s'isettu
De-agattare filu pro sa mia cruna,
In tamas de li ponner gai affettu.

Sa luna movet, mancari siet mannu,
Su mare piènu 'e pisches, pesosu,
Brottat sos fiòres, bogat da-e s'affannu
Sos chi-andant in s'iscuru alevosu.
Et deo cun su tou fogu ardurosu
Mi cherzo brujare, chentza ingannu,

Ca su sole no podent abbaidare
Sos poètes chi faghes innamorare.

🆅 Dal sito http://vocabolariocasu.isresardegna.it/lemmi.php
Assimizu: somiglianza.
Isteddu: stella.
Indeòrat: indora.
Pesaresinde: alzarsi.
Chito: presto.
Isettu: attesa, aspettativa.
Agattare: trovare.
In tamas: non solo.
Pisches: pesci.
Pesosu: pesante.
Brottat: germoglia.
Bogat: toglie.
Iscuru: scuro, buio.
Alevosu: sleale, traditore.
Fogu: fuoco.
Ardurosu: ardente.
Brujare: bruciare.
Abbaidare: guardare.

https://www.sardegnaturismo.it/it/usciamo-riveder-le-stelle
La Luna dal nuraghe Su Mulinu - Villanovafranca.

Sa segunda bòvida

Cun battor arcos est issa fraigada:
Pro chejas sa ténnica adatta.
Cun pedra uresa, alva, cumpatta,
In gavas de tufu da-e mastros piccada.

De numen faghet bòvida-a crociéra
Ca sunt duas cubas allorighittadas.
No b’intrat cun sa ‘e mare bufera,
Usu diversu ant custas faeddadas;
Et puru no b’intrant cun s’imbreaghera,
Chissà pruìte las ant gai fentomadas.
Tenet una jae chi retzet ambas dua’(s)
Et si nde falat, già ti nde ruet a prua.

🆅 Dal sito http://vocabolariocasu.isresardegna.it/lemmi.php
Bòvida: volta.
Fraigada: costruita.
Chejas: chiese.
Alva: bianca, pallida.
Piccada: scolpita, intagliata.
Numene: nome
Crociéra: la volta a crociera è un tipo di copertura architettonica formata dall'intersezione longitudinale di due volte a botte.
Cubas: botti.
Allorighittadas: avvolte, arricciate, inanellate.
Faeddadas: parlate.
Imbreaghera: sbronze.
Pruìte: perchè.
Fentomadas: nominate.
Jae: chiave.
Ruet: cade.

©suigante.
Dall'archivio del Centro Culturale "Su 'Igante"
Un particolare del museo etnografico "Domo Salaris"

S'interruttore, su filu et sa presa de currente

1.
Si cheres bocchire sa lampadina,
Su primmu lu teves girare tottu.
Ma si cheres lughe a tie bighina,
Presas in domo faghe unu fiòttu.
Seguros sìent, ca no balet meighina
A ti sanare, ca t’agattant cottu.
Ti servint tottos tres pro sa currente
Chi da-e settant’annos impréas frecuénte.

2.
Oe, ùtile-est a los abbattigare
Ma in antis fint a mulinadura.
Interruttores nòos podes tue leàre:
De sos betzos ant matessi figura,
In ceramica, siguros de-impreàre,
Ca no ant umbra peruna-‘e usura.
A tiradura già los faghent puru
Ma deo prefero sos chi sunt a muru.

3.
Su filu a tritza imboligadu,
Chentza sos isoladores no l’imprées.
Da-e su muru cheret istretziàdu
Ca currente ti falat fintzas a pes
Si in s’ùmidu est issu-arrumbadu.
Costat meda ma est bellu, no l’affées;
Si no ti piàghet, proposta declina
Et de filu biancu lea sa piattina.

🆅 Dal sito http://vocabolariocasu.isresardegna.it/lemmi.php
Bocchire: uccidere; spegnere.
Fiòttu: gruppo, folla.
Meighina: medicina.
Abbattigare: schiacciare, premere.
Mulinadura: giramento, ruotamento.
Nòos: nuovi.
Leàre: prendere.
Betzos: vecchi.
Matessi: stessa.
Impreàre: usare
Peruna: nessuna.
Faghent: fanno.
Prefero: preferisco.
Tritza: treccia; filo elettrico intrecciato.
Imboligadu: avvolto.
Isoladores: isolatori; gli isolatori elettrici servono per separare i conduttori di energia da altri conduttori (nel caso specifico, in ceramica, si utilizzano per separare il filo elettrico dal muro ed evitare il contatto con l'umidità).
Istretziàdu: allontanato, scostato.
Falat: scende.
Fintzas: persino.
Pes: piedi.
Issu: lui.
Arrumbadu: appoggiato.
Affèes: imbrattare, calunniare, biasimare.
Piattina: tipo di cavo elettrico utilizzato dagli anni cinquanta per la realizzazione di impianti civili.

©suigante.
Dall'archivio del Centro Culturale "Su 'Igante"
Un particolare del museo etnografico "Domo Salaris"

S'immàriu

In su muru mànchinu, de confine,
B’est unu bòidu, chi fit una janna:
Tenet s’architrave tzertu no fine
De pedra-’e trachite, piccada, manna.
Intro b’amus postu, de linna-affine,
Tres mensoleddas de guàsi un’ispanna
Pro setzer trastes delicados meda
Pro chi no s’isfascent, chi mai sutzeda’(t)!

🆅 Dal sito http://vocabolariocasu.isresardegna.it/lemmi.php
Immariu: armadio a muro.
Mànchinu: sinistro, mancino.
Bòidu: vuoto.
Janna: porta.
Piccada: intagliata, lavorata.
Manna: grande.
Linna: legno, legna.
Setzer: sedere.
Trastes: oggetti, utensili, arnesi.
Isfascent: sfascino.

©suigante.
Dall'archivio del Centro Culturale "Su 'Igante"
Un particolare del museo etnografico "Domo Salaris"

Sa primma bòvida

Est fraigada cun ténnica antiga
Fentomada velettas de mattones,
Cun traes de ferru chi faghent de diga
Ca rezent pesos chi dant ispintones,
De cottos postos sighende una riga
Cun cimmentu pro fagher adesiònes.
Comente-est como no est veridade:
De fradile meu tribàgliu mirade.

🆅 Dal sito http://vocabolariocasu.isresardegna.it/lemmi.php
Bòvida: volta.
Fraigada: costruita.
Fentomada: nominata.
Velettas: La volta a vele è un tipo di copertura architettonica simile a delle cupole affiancate a base rettangolare.Nello specifico, le travi in ferro fanno da base, ed i mattoni in cotto formano la curvatura.
Traes: travi.
Fradile: cugino.
Mirade: guardate, ammirate.

©suigante.
Dall'archivio del Centro Culturale "Su 'Igante"
Un particolare del museo etnografico "Domo Salaris"

Sa ringhièra

Plùmbea tonalidade l’amus dadu
Pro covaccare calchi puntu-‘e ruìnzu.
De ferru in incùdina colpadu,
Su chi l’at fatta no at postu-istivinzu:
Fit bravu frailarzu, gai fentomadu,
Nde l’at bogadu d’onzi malighinzu;
Tenet tramas de fiòres et de coro,
Mancari ferulatta, paret de-oro.

🆅 Dal sito http://vocabolariocasu.isresardegna.it/lemmi.php
Covaccare: coprire.
Ruìnzu: ruggine.
Istivinzu: indovinello.
Frailarzu: fabbro.
Fentomadu: nominato.
Malighinzu: prurito.
Coro: cuore.
Ferulatta: dal colore della ferula secca, grigia.

©suigante.
Dall'archivio del Centro Culturale "Su 'Igante"
Un particolare del museo etnografico "Domo Salaris"

Su pavimentu

Abbàida in terra, ite mattones
B'ant postu: granìglia, ca fit de moda.
S'ismaldu ant cambiàdu sas persones
Ca samunare lu tevìant cun soda.
Pro creàre custas modernas chistiònes
Su màrmaru pressadu-ant sutta-a roda,
Et nàschida-est custa bella usàntzia
Chi a su pamentu dat importàntzia.

🆅 Dal sito http://vocabolariocasu.isresardegna.it/lemmi.php
Abbàida: guarda.
Ismaldu: pavimento in malta.
Samunare: lavare.
Chistiònes: questioni.
Màrmaru: marmo.
Sutta: sotto.
Roda: ruota.
Nàschida: nata.
Pamentu: pavimento.

©suigante.
Dall'archivio del Centro Culturale "Su 'Igante"
Un particolare del museo etnografico "Domo Salaris"

Sos muros

Pedras de Uri, tufu et trachite,
Ant impreàdu-issos pro nde los pesare.
Daghi los abbàido, no isco ite
Mi sutzedit, cuminzo a gosare
De sas bellesas: parent de pirite.
Calchi fòssile-appo fattu fraigare
Pro crescher s'incantu de sos tribàglios:
Pedra pro pedra, no bi nd'at isbàglios.

🆅 Dal sito http://vocabolariocasu.isresardegna.it/lemmi.php
Pedras: pietre.
Pesare: allevare, crescere.
Abbàido: guardo.
Isco: so.
Ite: che, che cosa.
Gosare: godere.
Fraigare: costruire.
Tribàglios: lavori.

©suigante.
Dall'archivio del Centro Culturale "Su 'Igante"
Un particolare de sos muros del museo etnografico "Domo Salaris"

Su groccu

Pro esser siguros intro 'e domo,
In segus de jannile est fraigadu;
Puru in su bascone già b'est como,
Ca est logu pro sos ladros indicadu.
No ti naro chi sies bintrende-in duòmo,
Ma valore da-e padronu est dadu.
Est gantzu chi serradu mantene' (t):
Pro ch'intrent, no bastat ispingher bene.

🆅 Dal sito http://vocabolariocasu.isresardegna.it/lemmi.php
Groccu: spranga per porte e finestre.
Domo: casa.
Jannile: soglia, portone.
Fraigadu: costruito.
Bascone: finestra.
Como: adesso.
Logu: posto, luogo.
Serradu: chiuso.

©suigante.
Dall'archivio del Centro Culturale "Su 'Igante"
Sos groccos de su jannile del museo etnografico "Domo Salaris"

Su jannile

Fattu de bene-istajonada linna,
Tenet ànima de fine lamiéra.
Est una janna sétzida et frimma
(Pro nde l'ettare bi cheret buvéra),
Cun intàrsios fattos da-e manu primma,
Su mastru-'e àscia l'at dadu manera.
Est de duas perras, cun groccos a pala' (s);
Si no tenes giàe, s'intrada est mala.

🆅 Dal sito http://vocabolariocasu.isresardegna.it/lemmi.php
Jannile: soglia, portone.
Linna: legno, legna.
Sètzida: seduta, collocata, sicura.
Bettare: buttare, demolire.
Bùvera: polvere da sparo.
Mastru 'e àscia: falegname.
Perras: pezzi, parti, metà.
Groccos: spranghe per porte e finestre.
A palas: dietro, alle spalle.
Giàe: chiave.

©suigante.
Dall'archivio del Centro Culturale "Su 'Igante"
Su jannile del museo etnografico "Domo Salaris"

Saludos

Pro Giuan Pedru Sanna (de Monti)

Ben'àppidu a su poète, tiu Sanna,
Omònimos semus, ambos duos sardos:
De Gaddura m'as abertu sa janna
De Logudoro ti mustro-istendardos.
Ammirende sa tua poètica manna,
De fagher rimas mi leo sos azardos
Isperende de aer che a tie vena
Chi cantat dulche che sa filumena.

🆅 Dal sito http://vocabolariocasu.isresardegna.it/lemmi.php
Janna: porta.
Manna: grande.
Vena: vena poetica.
Dulche: dolce.
Filumena: o rusignolu, usignolo.

©suigante.
Dall'archivio del Centro Culturale "Su 'Igante"
Frigida Latte, Ànghelu et Raffaèlle Derìu

Recùi

Pro Mario Sechi

1.
Mario Se', già tres meses sunt passados
Et galu oe mi paret una fàula.
Tres meses chi t'ant postu-in battor tàula'(s),
Tres meses chi nos as irmentigados.
Sos saludos nois ti los amus dados
Ma tue no nos as torradu peràula:
Nos mancas Mario Se', mancas a tottu.
Torra, ca sa 'idda-est in abbolottu.

2.
Nos mancant sas risadas et sas briga'(s),
Nos mancas in divisa-et in borghesu,
Da-e Nuraghe Nièddu a Monte-'e Mesu,
Nos mancas da-e Paùlis a sa Diga.
Tòrradi a leàre cussa fadiga
Et iscùjanos si t'amus offesu;
Nois semus fattos gai: nos abbizamus
Daghi est troppu tardu de su ch'amus.

3.
Sos uresos tottu ti sunt pianghende
Ca tue los as lassados a sa sola;
Sas criaduras già ti sunt isettende,
Ficchidas, pro intrare in iscola.
Si no podes torrare, altu bola
Et atzetta su chi ti so iscriènde.
Deo so siguru chi guàrdias che a tie
'Àrdiant como sos pitzinnos de inìe.

🆅 Dal sito http://vocabolariocasu.isresardegna.it/lemmi.php
Recùi:ritorna, rincasa.
Galu: ancora.
Fàula: bugia.
Battor: quattro.
Tàulas: tavole.
Irmentigados: dimenticati.
Peràula: parola.
Torra: ritorna; nuovamente.
Bidda: paese.
Abbolottu: tumulto, discordia.
Brigas: rimproveri, litigi.
Nuraghe Nièddu: nuraghe situato nel territorio di Uri, al confine con il territorio di Sassari.
Monte 'e Mesu: monte che divide il territorio di Uri da quello di Alghero.
Paùlis: zona che prende il nome dall'abbazia omonima, situata al confine tra Uri ed Ittiri.
Diga: sbarramento che ha creato il bacino del Cuga, al limite del territorio di Uri.
Abbizamus: accorgiamo.
Criaduras: bambini, neonati.
Ficchidas: in piedi.
Bàrdiant: custodiscono.
Pitzinnos: bambini, adolescenti.
Inìe: lì, là.

©suigante.
Dall'archivio del Centro Culturale "Su 'Igante"
Mario Sechi, il vigile urbano di Uri recentemente scomparso.

Sos trastes de "Domo Salaris"

1.
In Uri b'at una domo privada:
Tenet in muros trastes appiccados,
Est in carrela 'e cheja fraìgada
Da-e chentu chimbanta annos passados;
Comente innanti est arredada,
Cun chimbe camerones occupados.
No est domo sola ma a palattu;
Unu muséo su padronu b'at fattu.

2.
De Salaris fit raìghina primarìa
Cojuàdu cun Marìa Sini, uresa,
Issu si naraìat Antoni Marìa
Et de terrinos tenìat fortilesa;
Fit carrettoneri in sa 'idda mia,
In caseifìtziu at fattu ricchesa.
Fàula narat chi fit un usuraju,
A chie l'at nadu li falet su raju.

3.
S'ultima padrona, Salari' (s) Minna,
Fit sorre bajana de giàja mia;
In custa domo de terra-'e Sardinna
B'at abitadu essende issa bia.
In su duamiza, cun iscrittu-'e pinna,
Donada a mama l'at s'amada tia
Et da-e tando est in pussessu nostru
Ma l'amus arredada-a gosu 'ostru.

4.
A s'intrada ti paret un incantu
Ca torras in segus de medas annos,
De su chi fit ti covaccat su mantu
Et t'irméntigas tottu sos affannos.
Lassalu fora s'ànimu affrantu
Et gòsadi cun cussos trastes mannos:
Los bides in fila a da-e nanti tou,
A abbaidare tottu faghe su prou.

5.
Pro chie no resessit pes a bintrare
Fattu lis appo ottavas in rima;
De d'onzi cosa lis appo a cantare
Cun bonu coro et libera anìma.
Brinca s'intrada et proa a sonniàre
De 'Igante peràula eponìma:
Serra sos ojos, abberi sa mente,
Cun custas rimas non ses prus assente.

6.
In sa fatzada s'ident tres ventanas
Ma in su pritzìpiu sos bòidos fint ses.
Cando de-affidu sonadu-ant campanas
A su fizu l'at fattu intrare pes.
Pro sighire-a fagher zenìas sanas,
Donadu l'at sa de fundu, sa de tres:
Sa domo sua at imminorigadu
Ca su fizu Busciànu fit cojuàdu.

7.
S'àscias sos ojos, a su pianu altu
B'at una suttéa da-e pedras mantesa.
Accéradi, b'at panorama-ispaltu
Chi de sa piatza mustrat sa bellesa.
Puru sa ringhiéra li dat risaltu:
Est fatta-'e ferru, de tosta pienesa.
Una janna a bidros dat s'avanti
Ma no ti ch'andes troppu a da-e nanti.

8.
Cuminza cun sa camera bighina
Sa chi est a ojos a sa piàtza.
L'amus bestida comente cughina
Et bi sunt arneses de 'onzi ratza.
Fungutta est, de sa domo sa raighina,
Ca da-e innoghe s'abberit sa catza
A sos trastes chi no sunt prus impreàdos
Ma in custa domo ti sunt mustrados.

9.
In custa camera, a primma-'intrada,
De su bascone no b'est s'abertura;
Forsis custa fit a primmu pesada
Et sas atteras no aìant figura,
Forsis duas domos bi fint collocada' (s)
Et su Salaris s'at fattu voltura,
Gai at fraigadu sa domo a palatu
Et cussas cameras l'ant postu fattu.

10.
Una trae-e linna rezet sa bovìda
(L'appo posta pro esser prus seguru)
Est pintada, bella et colorida
Ca ballaìat troppu, su tempus est duru!
Cando pigaìat zente nodìda
Attentu-'istaìa, assustadu puru.
Como so trancuìllu, serenu, cuntentu,
Ma-a nde falare fit unu mamentu.

🆅 Dal sito http://vocabolariocasu.isresardegna.it/lemmi.php
Trastes: attrezzi.
Uri: paese in provincia di Sassari.
Domo: casa.
Appicados: appesi.
Carrela: strada, via.
Cheja: chiesa.
Fraigada: costruita.
Innanti: prima.
Domo sola: abitazione con una sola camera.
Domo a palattu: casa a due piani.
Raighina: radice.
Cojuàdu: sposato, fidanzato.
Fortilesa: fortezza.
Carrettoneri: carrettiere, guidatore di carro.
Bidda: paese.
Fàula: bugia.
Raju: fulmine.
Sorre: sorella.
Bajana: nubile, non sposata.
Giàja: nonna.
Bia: viva.
Tia: zia.
Gosu: godimento, piacimento.
Bostru: vostro.
In segus: indietro.
Covaccat: copre.
Irmèntigas: dimentichi.
Fora: fuori.
Gòsadi: goditi, godi.
A dae nanti: davanti.
Abbaidare: guardare.
Prou: prova.
Pes: piedi.
Ottavas: strofe di otto endecasillabi (sei a rima alternata e gli ultimi due a rima baciata).
Coro: cuore.
Brinca: salta.
Peràula: parola.
Serra: chiudi.
Ojos: occhi.
Abberi: apri.
Ventanas: finestre.
Bòidos: vuoti.
Affidu: matrimonio, sposalizio.
Fizu: figlio.
Zenìas: razze.
Imminorigadu: rimpicciolito.
Àscias: alzi.
Suttèa: terrazzo.
Pedras: pietre.
Mantesa: mantenuta, sorretta.
Accèradi: affacciati.
Ispaltu: sparso, ampio, largo.
Tosta: dura.
Janna: porta.
Bidros: vetri.
Cuminza: inizia.
Fungutta: profonda.
Innoghe: qui, qua.
Impreàdos: usati, utilizzati.
Bascone: finestra.
Fit: era.
Pesada: cresciuta, allevata.
Àtteras: altre.
Tràe: trave.
Linna: legno, legna.
Bòvida: volta, soffitto.
Pintada: dipinta, colorata.
Pigaìat: saliva.
Nòdida: distinta.
Bistaìa: stavo.
Assustadu: spaventato.
Falare: scendere.

©suigante.
Dall'archivio del Centro Culturale "Su 'Igante"
Il museo etnografico "Domo Salaris", ad Uri.

Su disgrasciàdu a unu cantentarzu